Antoon Markus

Arnhem 1870-1955 Oosterbeek

Antoon Markus wordt in 1870 geboren in Arnhem en komt uit een kunstzinnig nest. Vader Antoon Markus sr. was een verdienstelijk schilder en schrijver, een van zijn broers was violist, een andere broer was directeur van de Tekenschool in Velp.

Met zijn fladderende baard, lange zwarte tabberd en knoestige wandelstaf maakt Antoon jr. de indruk van een levensgenieter, een bohemien, die altijd een bon mot paraat heeft. Toch is dit beeld tegenstrijdig met zijn schilderstijl.

Zijn werk heeft vaak een sombere ondertoon omdat hij een betrekkelijk donker palet gebruikt met veel nuances in grijs en slechts enkele kleuraccenten, okers vooral. Zijn voorliefde ligt bij weidse landschappen. Hij kiest vaak voor een lage horizon waardoor een hoge loodgrijze lucht met woelende stuwende wolken contrasteert met het stille landschap dat het donkere geheim der aarde weerspiegelt. Stille afgelegen boerderijtjes geven het schilderij een idyllische uitstraling. Deze formule maakt het werk van Markus herkenbaar op afstand.

Het oeuvre van Markus is fenomenaal, schattingen lopen tot 4000 schilderijen, die hij allemaal signeert met volledige naam en datum. Daarnaast maakt hij veel schetsen en tekeningen. Zijn vroege tekeningen zijn superieur, zijn schilderijen uit de periode 1895-1930 zijn het sterkst. Zijn latere werken zijn wisselend van kwaliteit. Dit hangt wellicht samen met het feit dat hij dan meer als ‘broodschilder’ moet gaan werken om in de levensbehoeften van zijn gezin te voorzien.

In 1899 onderneemt Markus zijn eerste wandeltekentocht. Via de Maas en Maastricht belandt hij in België, zwerft langs de Ourthe, de Lesse en de Sambre en doet Brugge en Damme aan. Vervolgens maakt hij in 1901 de overtocht naar Engeland, waar hij in Londen werkt op het atelier van Laurens Alma Tadema.

Onderweg vervaardigt hij tekeningen, die hij ruilt voor onderdak of een maaltijd. Later zal hij deze tekeningen veelvuldig gebruiken als voorbeeld voor zijn schilderijen.

In 1907 volgt zijn tweede wandeltekentocht. Ditmaal door België en Frankrijk om uiteindelijk in Parijs uit te komen.

Vanaf begin jaren 20 van de vorige eeuw woont Markus met zijn echtgenote en twee kinderen aan de Wolfhezerweg 16 in Oosterbeek.

Hij neemt eenmaal deel aan een tentoonstelling van Pictura Veluvensis in 1912. Hij is meer gericht op zijn geboortestad Arnhem en is actief binnen het Genootschap Artibus Sacrum.

Markus overlijdt in 1955 op 85-jarige leeftijd, overeenkomstig zijn wens wordt hij begraven in zijn ‘vaderstad’ Arnhem.

Museum Veluwezoom organiseert in 1992 en 2003 tentoonstellingen over het leven en werk van deze legendarische schilder.